Ontwikkelingen op de Balkan, najaar 2011, Kroatië

Wat speelt er allemaal in de landen op de Balkan in het najaar van 2011? Hoe staat het met de onderhandelingen over lidmaatschap van de EU? Worden deze landen ook getroffen door de crisis? Zijn er nog politieke verschuivingen waar te nemen? En hoe berichten Nederlandse kranten over het nieuws op de Balkan. Je leest het in Ontwikkelingen op de Balkan, najaar 2011, Kroatië.

Het is eindelijk zo ver, bijna alle lichten staan op groen voor Kroatië om toe te treden tot de Europese Unie. Op de Europese top, die bijna geheel in het teken stond van de redding van het europroject van acht en negen december heeft de Kroatische vertegenwoordiging ook het toetredingsverdrag getekend. De 27 huidige lidstaten van de EU moeten de toetreding nog wel goedkeuren, en in Kroatië zelf kan de bevolking zich nog uitspreken in een referendum. Maar het lijkt nu toch zover te zijn dat de voormalige Joegoslavische republiek als tweede land na Slovenië kan gaan toetreden in juli 2013.Klik hier voor de toespraken die horen bij het tekenen van het akkoord.

Intussen staan de ontwikkelingen in de Balkanstaat ook niet stil. In december gingen de Kroatische kiezers naar de stembus om een nieuw parlement, en indirect een nieuwe regering te kiezen. De centrumlinkse oppositie won de verkiezingen. Het land is de afgelopen jaren opgeschrikt door diverse omkoopschandalen, waar ook leden van de regering bij betrokken waren. De oppositie heeft de kiezer voor de verandering weinig extraatjes beloofd, er zal flink gesaneerd moeten worden en bovenal is beloofd de corruptie aan te pakken. Zoran Milanović, de leider van de linkse oppositie zal waarschijnlijk de nieuwe premier worden.

Snel nieuws:
EU geeft Servië nog geen status als kandidaatlid.
Onderhandelingen met Montenegro over toetreding beginnen in juli 2012.
Grensconflict Servië en Kosovo nog steeds niet opgelost.
Griekenland mag toetreding van Macedonië tot de NAVO niet blokkeren.

Als je verder wilt lezen:

Tijdschrift HP/De Tijd meldt dat we de nieuwe stroom economische gelukzoekers kunnen vinden in de landen van het voormalig Joegoslavië, Klik hier voor het artikel.

De officiële reactie van de Nederlandse regering betreffende vorderingen van kandidaatlidstaten van de EU van 28 oktober 2011, Klik hier voor het bericht (bron rijksoverheid.nl).

Balkanreis 2011 deel 6 Belgrado

Belgrado is een volle stad, in het centrum zijn er maar weinig open plekken, en het is altijd druk. Na het bijna dorpse karakter van Zagreb is dit echt iets anders. Belgrado wordt in tweeën gedeeld door de rivier Sava, die uitmondt in de Donau. Aan de ene kant van de rivier waar wij verblijven ligt het oude Belgrado en aan de overzijde, verbonden met een aantal bruggen Novi Beograd, de tijdens de communistische tijd gebouwde nieuwe stad. We maken een wandeling over een van de bruggen naar Nieuw Belgrado. Hier zie je nog veel resten van sociaal-realistische kunst.

Langs het water liggen veel drijvende restaurants en nachtclubs, maar op een doordeweekse dag is het bijzonder rustig. Eén van de boten, een Chinees restaurant is gezonken. Later verteld Mladen, de eigenaar van het hostel dat dit waarschijnlijk komt omdat ze te weinig betaalden aan de mafia. Een gezellige boel dus. Maar we genieten wel, het is prachtig weer en het nieuwe deel van Belgrado is opgezet als socialistische voorbeeldstad dus alles is veel ruimer van opzet dan het oude deel van de stad. Het is een soort Rotterdam-Zuid alleen dan beter gelukt. We wandelen langs het immense Hotel Yugoslavia, inmiddels vergane glorie maar ooit de trots van de hoofdstad van Joegoslavië.
Het centrum van de stad wordt gekenmerkt door de immense Sava kerk, pas afgebouwd in 2009, maar al sinds eeuwen een van de belangrijkste kerken van Servië. De orthodoxe kerk heeft nog steeds veel invloed in het land en speelt ook een belangrijke rol in de kwestie Kosovo. Een belangrijk monument in de stad herinnert aan de Navo-bombardementen van 1999, het is de ruïne van het toenmalige ministerie van Defensie, bijzonder indrukwekkend om te zien. Oudere monumenten herinneren aan de bombardementen van de Luftwaffe in de Tweede Wereldoorlog.

Klik hier voor een filmpje van de bombardementen op YouTube. Op de site staan heel veel bewegende beelden van de bombardementen al dan niet voorzien van (lang niet altijd subtiel)commentaar. Deze beelden geven echter wel een beetje inzicht in de cultuur van zowel de Serviërs als de Kosovaren. De ene groep ziet de Navo als satan, de andere als held.
Saillant detail is dat precies twaalf jaar na de start van de aanval op Servië, de Navo begon met het bombarderen van doelen in Libië.

Naast geschiedenis heeft Belgrado ook een naam als feeststad. En het bier smaakt inderdaad goed op een van de vele terrassen die de stad rijk is. Opvallend ook hoeveel toeristen door de stad lopen. We zijn absoluut niet de enige deze zomer. Alle nationaliteiten lijken verzameld in de stad, onvermijdelijk natuurlijk de Australiërs, op zoek naar nachtclubs ('Do you know where the clubs are, mate?'). Belgrado is absoluut een aanrader tijdens een verblijf op de Balkan, eigenlijk kan je deze stad niet missen.
We hebben intussen een kaartje aangeschaft voor de trein naar Skopje, daarover de volgende keer!

Balkanreis 2011 deel 5 Nachttrein naar Belgrado

Nachttrein naar Belgrado, als deze titel je vaag ergens aan doet denken heb je waarschijnlijk ooit het bekende boek van de Zwitserse schrijver Pascal Mercier, Nachttrein naar Lissabon gelezen. Waar schrijver dezes trouwens intussen ook aan begonnen is, begonnen en bij bladzijde 27 gestrand...
De trein vertrekt van Glavni Kolodvor, het Centraal Station van Zagreb tegen middernacht. We zullen net boven de Bosnische grens blijven en dan rechtstreeks vanaf de Servische grens door naar Belgrado. Het is maar een korte rit, om iets over zessen de volgende ochtend zullen we aankomen in de Servische hoofdstad, bekend van de NAVO bombardementen van 1999 (op dat moment was dus ook Nederland in oorlog met het land van wijlen president Milošević), maar tegenwoordig door de Lonely Planet aangeprezen als dé feeststad van Europa, we gaan het meemaken. Enige jaren terug waren we hier ook en we zijn benieuwd of er veel veranderd is, het land maakt vorderingen richting kandidaatlidmaatschap van de EU en dan is het altijd interessant om ter plaatse polshoogte te nemen.
In Zagreb was het redelijk bewolkt, en hadden we af en toe regen, maar als we na een rustige treinreis en een goede nacht Belgrado binnenrollen genieten we van de zonsopgang, het belooft een mooie dag te worden! Het alfabet is halverwege de nacht veranderd in de cyrillische variant. Belgrado in het Servisch is bijvoorbeeld: Београд. Het went redelijk snel en het Servisch is op zich wel een beetje te volgen. Het station van Belgrado is nauwelijks een station te noemen, er wordt ook al sinds mensenheugenis aan een nieuw modern station gewerkt, maar dat laat hopelijk nog lang op zich wachten, want dit heeft wel zo z'n charme.

We wandelen door de ontwakende stad richting ons hostel, wat we in Zagreb geboekt hebben en waar we beslist heen moesten volgens een Weense medereiziger. Als we eenmaal ons hostel hebben gevonden is iedereen daar nog in diepe rust, het is ook nog maar half acht. Aan de lege flessen rakia die we door het raam op de tafel zien staan te zien mogen we hopen dat er sowieso ooit nog iemand wakker wordt...

Op Google Maps kun je de route volgen zoals wij deze globaal hebben afgelegd:

Balkanreis 2011 weergeven op een grotere kaart

Ontwikkelingen op de Balkan

De landen behorend bij voormalige Joegoslavië zijn in hoog tempo bezig om toenadering tot de de Europese Unie te zoeken. Het verst gevorderd is Slovenië, dat in 2004 toetrad tot de Europese gemeenschap en in 2007 de euro invoerde. Dit land bleef dan ook goeddeels buiten de oorlog op de Balkan in de jaren negentig. Toch heeft het conflict ook zo z´n invloed op de verhoudingen tot de republieken binnen Joegoslavië. Na Slovenië is nu Kroatië het dichtst bij toetreding tot de EU. Dit staat gepland voor juli 2013, de lidstaten moeten nog wel instemmen. Slovenië had een grensgeschil met Kroatië en blokkeert regelmatig de voortgang van de onderhandelingen. Kroatië heeft nog een weg te gaan, vooral de corruptiebestrijding, een goed functionerend juridisch apparaat en de behandeling van minderheden zijn punten waar vooruitgang moet worden geboekt.

Per eind 2009 is de visumplicht voor Servië en Macedonië komen te vervallen, inwoners kunnen vrij reizen naar de EU. Er zijn echter wel eisen gesteld, het visumvrij reizen mag niet leiden tot een hogere immigratie naar de EU. Na twee jaar lijkt het wel mee te vallen met het aantal asielaanvragen vanuit beide landen, slimme migranten 'regelden' voor 2009 een Bulgaars paspoort en konden zo al aanzienlijk makkelijker het economische walhalla betreden. In 2010 hebben de 27 Europese immigratieminsters besloten de visumplicht voor Albanië, Bosnië-Herzegovina en Montenegro af te schaffen, onder strikte voorwaarden en ondanks verzet van Nederland. Kosovo is het enige balkanland dat nog een visumplicht heeft, en dat lijkt nog wel even zo te blijven aangezien er merkwaardig genoeg vijf EU-landen zijn die Kosovo niet erkennen als zelfstandig land. Afschaffen van de visumplicht wordt gezien als opstapje naar kandidaatlid van de Europese Unie.

Op dit moment zijn Montenegro, Kroatië en Macedonië kandidaat-lid. Servië (na het uitleveren van de laatste twee van oorlogsmisdaden verdachte Serviërs aan het Joegoslavië-tribunaal), Bosnië-Herzegovina, Kosovo en Albanië hebben een aanvraag ingediend.

Officiële lijst met landen die bij de EU willen